# 24 Mag ik erbij? Of niet?

Dit is weer zo’n actuele vraag als het gaat over geselecteerd worden of niet in allerlei contexten zo aan eind van de vakantie. Wanneer alles weer gaat starten op school, in de sport en op het werk.

Nu ben ik gewend aan spanning rondom hockeyselecties en klasindelingen, want dit is al jaren een belangrijk thema bij mij in huis. Zeker met de huidige zomerselecties waardoor spelers nog weken in spanning zitten na de selectietrainingen die al het voorjaar plaatsvonden, pfff. En ik merk dat dit bij mijzelf aan het veranderen is. Waar ik een aantal jaar geleden nog zelf in spanning zat of het voor mijn kinderen goed uit zou pakken, merk ik dat ik dit nu, gek genoeg, helemaal heb losgelaten. Waarschijnlijk omdat het tot nu toe bijna altijd wel goed uitpakte voor ze. En ook omdat wanneer het niet naar wens was, ik kon zien dat zij daar flexibel mee om kunnen gaan. Niet alleen als het was meegevallen. Ook wanneer zij achteraf concludeerden dat ze echt wel een minder seizoen of schooljaar hadden gehad. Dan konden ze hier toch goed mee dealen. Dus kan ik het als moeder loslaten en vooral ook relativeren, want waar gaat het eigenlijk over? Maar op het moment zelf kan ik de pijn van het kind bijna zelf meevoelen en dat is dus mijn les in loslaten.

Wat ik wel onverdraaglijk en ook onnodig pijnlijk vind, is de combinatie van machtsvertoon met onzorgvuldigheid bij het uitsluiten. Zo heb ik van dichtbij gezien hoe je in één klap compleet van slag kunt raken van een vaag telefoontje om dan vervolgens nog 1,5 dag in spanning te moeten zitten voordat je het verlossende antwoord krijgt. Daarmee in één klap een hele gezellig middag vervangen wordt door urenlang nagelbijten en zorgen maken. Natuurlijk is dat ook hoe de ontvanger de boodschap zelf omzet in zorgen maken over iets wat nog niet zeker is. Dan heb je alle zeilen bij te zetten om niet direct al in negatieve scenario’s te schieten en kalm te blijven. Want het is immers niet de gebeurtenis die van slag maakt, het is de eigen gedachte erover die ervoor zorgt dat je in een nerveuze stemming komt.

Alleen waar ik mij dan over verbaas, is waarom is dit zo doen? Waarom niet gewoon even bellen en ter plekke de boodschap vertellen? Hoe zit dat ook alweer met ‘zachte heelmeesters en stinkende wonden’. Ik kan het waarderen wanneer de pijnlijke boodschap in één keer gebracht wordt. Na zo’n telefoongesprek kun je altijd nog een persoonlijk gesprek aanbieden voor verduidelijking. Wat is de goede bedoeling van deze onnodige stress? Met welke intentie zou je een ander nog langer in spanning laten terwijl de deadline al verlopen is? Om vervolgens misschien alleen een waarschuwing te krijgen? Echt?!? Ik merk dat ik daar zo geraakt van ben.

Dus ik heb bij mijzelf even onderzocht waarom dit zo is. Mijn conclusie is dat dit voor mij een vorm van “management by fear” is en daar heb ik zelf nog geen enkele goede reden voor kunnen vinden. Nu ben ik al ruim vijftien jaar bezig mijzelf te bekwamen en specialiseren in leiderschap en dit is een gebruikelijk vorm uit de jaren 80. Het is effectief om mensen in het gareel te houden door ze bang te maken voor de consequenties. Het is trouwens alleen effectief zolang je aan de macht bent en blijft…

Voor mij is veiligheid een belangrijk thema en dus kan ik zo geraakt zijn wanneer ik zie dat dit in gedrang komt. Het raakt iets essentieels bij de mens wanneer je er niet (meer) bij mag horen en dat iemand anders dát bepaalt. En dat geldt voor alle contexten. Wanneer je niet in een leuke klas geplaatst wordt en dit niet veranderd wordt. Wanneer je niet zeker bent van je basisplek in een sportteam en je dit steeds opnieuw ervaart op een reservebank. Wanneer je niet meer zeker bent van jouw positie binnen een vriendengroep. Of op het werk wanneer je ineens niet meer gevraagd wordt deel te nemen aan een projectgroep of een promotie die jou beloofd was en ineens niet meer voor jou lijkt te zijn. Wat dacht je van jouw taak die ineens door een ander uitgevoerd gaat worden zonder dat dit expliciet uitgesproken wordt. Cursisten vertellen mij letterlijk al deze voorbeelden, dit is gewoon de dagelijkse praktijk. Allemaal onveilige momenten die raken aan een basisbehoefte van “hoor ik er nog bij”. Wanneer we kijken naar de systemische onderstroom gaat dit allemaal over plek (hoor ik erbij?) en over de dynamiek groot versus klein (macht). En dat doet iets met ons basisvertrouwen in onszelf. Ons fundament kan daarvan gaan wankelen.

In deze situaties is het dus heel belangrijk zorgvuldig te communiceren en verwachtingen te managen. Want dan kunnen mensen het prima verdragen dat zij een andere plek krijgen dan ze hadden gedacht. Tenslotte willen we gewoon allemaal een plek hebben binnen het systeem en ondanks rangorde willen we ons allemaal gelijk voelen. Het gaat volgens mij over openheid, dat is misschien wel de sleutel voor verdragen van slecht nieuws.

Waarschijnlijk heeft de boodschapper het zelf niet eens door wat het effect is geweest. Mogelijk was slechts de intentie om de ander even op scherp te zetten en was dat ook nodig voor het team of de organisatie. Vaak realiseren we ons niet eens dat er ook nog een hele omgeving vastzit, die vervolgens daar ook dagen mee bezig is, omdat we om diegene geven.

En opnieuw natuurlijk doen we ons dit onszelf aan. Het is immers niet de gebeurtenis die bepaalt hoe we ons voelen, het is hoe wij die gebeurtenis aan onszelf weergeven, wat maakt hoe wij ons erbij voelen. En onze stemming bepaalt vervolgens ons gedrag. En elk gedrag heeft weer een effect, is de gebeurtenis voor de ander die daar weer gedachten en gevoelens over heeft. Kortom een magische cirkel van communiceren of een dramatische cirkel.

En ook weer leerzaam om erop terug te kijken. Want zorgen maken blijkt achteraf vaak totaal overbodig. Dus wat doen we onszelf toch aan in onze gedachten? En hoe krijg je jezelf dan weer op de rit? Dit zijn mooie vragen die mij in ieder geval hebben bezig gehouden deze afgelopen week en die ik ook weer heb kunnen loslaten

Ik schrijf elke week een persoonlijk blog waarin ik mijn belevenissen koppel aan mijn kennis van NLP die mij weer geleerde lessen hebben opgeleverd. Hopelijk ook ter inspiratie van jou. Wil jij ook elke week mijn blog ontvangen? Schrijf je in via deze link: